Kawelin

2

Białystok to jedno z miast, gdzie oprócz pomników „ku czci i ku pamięci” jest również pomnik, którego celem jest, tylko i aż, wywołanie uśmiechu na twarzach osób go oglądających.

W roku 1938 przy ogrodzeniu Pałacu Branickich, na początku bulwaru Zyndrama Kościałkowskiego, od strony kościoła farnego pojawiła się betonowa rzeźba dłuta Piotra Sawickiego[1], przedstawiająca buldoga. Nazywano go ze względu na swoją osobliwą urodę,  a raczej jej brak, brzydalem z parku. Zawierucha lat wojny spowodowała, że w roku 1944 posąg psa zaginął bez śladu. Jednak pamięć o tak ciekawej ozdobie parku przetrwała i zakiełkowała podjętą przez Podlaskie Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych i białostocki oddział „Gazety wyborczej” inicjatywą odtworzenia tego pomnika. Dzięki  aktywności i zaangażowaniu wielu osób, od 24 czerwca 2005 r. na Plantach, przy alejce wychodzącej do ul. Legionowej, pojawiła się wierna replika przedwojennej rzeźby. Wykonany przez Małgorzatę Niedzielko[2] buldog z szeroko rozstawionymi łapami i wyszczerzonym pyskiem ponownie stał się nieodłączną częścią  Plant.

Prawdziwa nazwa posągu, Pies Kawelin, jest pewną zagadką, bowiem istnieją dwie wersje pochodzenia imienia osobliwego psa. Jedna z wersji opiera się na anegdocie mówiącej, że wywodzi się od przedwojennego stróża hotelu Ritz, gdzie twórca dzieła miał zwyczaj spędzać swój wolny czas. Jednak bardziej prawdopodobne wydaje się być nawiązanie do pobytu na terenie Podlasia, w latach 80. XIX wieku, pułkownika carskiej gwardii. Mikołaj Kawelin[3] – ziemianin, znany w Białymstoku propagator sportu, był  postacią  barwną i anegdotyczną związaną z rozrywkową  duszą  miasta. Przyjaciele z artystycznej bohemy jako żart zainicjowali powstanie tego nietypowego portretu. Ponoć, ze względu na jego wątpliwą urodę, rzeźba jest do niego bardzo podobna.

Bez względu na genezę swego imienia, Pies Kawelin, zarówno w okresie przedwojennym, jak i obecnie jest jednym z ciekawszych punktów spacerowych po białostockich Plantach. Niezależnie od swojej aparycji psiak szybko przypadł białostoczanom do gustu, którzy wykorzystują go jako miejsce różnego rodzaju spotkań i happeningów, takich jak ogólnopolska akcja „zerwijmy łańcuchy[4]”. Mieszkańcy traktują go również jako atrakcję turystyczną, fotografując się z nim całymi rodzinami. Legenda głosi, że tylko osoba o czystym sercu może włożyć dłoń do paszczy psa i wyjść z tego spotkania bez szwanku, w przeciwnym wypadku kamienny posąg ożyje i zamknie swoje kły na ręce śmiałka. Na szczęście jak dotąd takiego przypadku nie odnotowano.

Opracowała Joanna Wasilewska.


Źródła:

  1. Adam Czesław Dobroński (red.), Historia Białegostoku, wydawnictwo Fundacja Sąsiedzi, Białystok 2012.
  2. Andrzej Lechowski, Białystok. Przewodnik historyczny, Wydawnictwo Benkowski, Białystok 2009.
  3. Pies Kawelin, http://odkryj.pl/at/1010/Pies_Kawelin.html [dostęp 5.05.2013].
  4. Ada, Pies Kawelin znowu szczerzy zęby, Gazeta Współczesna, 6.10.2005, http://www.wspolczesna.pl/apps/pbcs.dll/article?AID=/20051006/REG00/51006004 [dostęp 10.05.2013].
  5. http://www.zerwijmylancuchy.pl/index.php [dostęp 10.05.2013].

[1] Piotr Sawicki senior – urodzony w 1905 roku. Jako fotograf, rzeźbiarz oraz lalkarz był autorem wielu realizacji plastycznych międzywojennego Białegostoku.

[2] Małgorzata Niedzielko – absolwentka warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. W swoim dorobku artystycznym ma między innymi indywidualną prezentację w Open Studios w ramach International Studio Program w Nowym Jorku.

[3] Mikołaj Kawelin (1865-1944) – pułkownik carskiej gwardii. Społecznik i działacz sportowy. W latach 1932-1935 był prezesem klubu sportowego Jagiellonia Białystok.

[4] „Zerwijmy łańcuchy” – jest ogólnopolskim protestem przeciwko wiązaniu psów na stałe łańcuchami. Akcja polega na stawianiu w miejscu publicznym budy, do której każdy może się przywiązać, by poczuć to, co czują psy trzymane na łańcuchach. Organizatorem akcji jest miesięcznik „Mój pies”.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s